همزمان با انتشار کتاب «مختصر الرجال یا سیمایی از فرزانگان»، یکی از آثار پژوهشی مرحوم سید علی رضوی جیفانی، این مجموعه به عنوان مرجعی ارزشمند در معرفی شخصیتهای علمی، دینی، فرهنگی و ادبی جهان اسلام در اختیار پژوهشگران و علاقهمندان قرار گرفت.
این کتاب حاصل سالها تحقیق و گردآوری اطلاعات از منابع معتبر تاریخی و رجالی است و زندگی، آثار و جایگاه صدها تن از عالمان، فقها، محدثان، حکما، عرفا، ادبا، پزشکان، شاعران و دیگر چهرههای تأثیرگذار تاریخ اسلام را به صورت مختصر و مستند معرفی میکند.
به گفته دستاندرکاران انتشار این اثر، هدف اصلی از تدوین کتاب، حفظ و انتقال میراث علمی و فرهنگی گذشتگان، معرفی الگوهای علمی و اخلاقی به نسل جوان و فراهم کردن منبعی قابل اعتماد برای پژوهشگران حوزه تاریخ، علوم اسلامی و تراجم بوده است.
در مقدمه کتاب، با اشاره به نقش تعیینکننده دانشمندان در شکلگیری تمدن بشری، بر ضرورت شناخت مفاخر علمی و فرهنگی تأکید شده و مطالعه زندگی آنان راهی برای تقویت روحیه تلاش، مسئولیتپذیری، حقیقتجویی و بهرهگیری از تجربههای تاریخی دانسته شده است. همچنین با استناد به آموزههای اسلامی، پاسداشت مقام دانشمندان و پژوهشگران از وظایف فرهنگی و اجتماعی هر جامعه عنوان شده است.
مرحوم سید علی رضوی جیفانی، مؤلف این اثر، از معلمان و پژوهشگران شناختهشده مشهد بود که سالها در عرصه آموزش، تحقیق و تألیف فعالیت داشت. وی از محضر استادانی همچون ادیب نیشابوری، مدرس یزدی و میرزا مهدی اصفهانی بهره برد و با شخصیتهایی همچون مرحوم آیتالله میرزا جواد آقا تهرانی و مرحوم آیتالله شیخ حسنعلی مروارید نیز ارتباط علمی داشت.
از دیگر آثار این پژوهشگر میتوان به کتابهای «درج جواهر (کشکول جیفانی)» و «اصول اعتقادات در آیینه ادبیات» اشاره کرد که پیش از این منتشر شدهاند.
کتاب «مختصر الرجال یا سیمایی از فرزانگان» به شیوه الفبایی تنظیم شده و علاوه بر معرفی شخصیتها، اطلاعاتی درباره نام، شهرت، آثار، تاریخ تولد و وفات و منابع مرتبط با هر یک ارائه میدهد. تدوین این مجموعه بر پایه دهها منبع معتبر رجالی، تاریخی و کتابشناختی انجام شده و مؤلف تا پایان عمر خود در سال ۱۳۸۳ هجری شمسی به تکمیل آن پرداخت. پس از درگذشت وی نیز گروهی از پژوهشگران با تطبیق مطالب با منابع اصلی، اصلاحات و تکمیلهای لازم را انجام دادهاند.
این اثر با توجه به جامعیت منابع و شیوه تنظیم مطالب، میتواند به عنوان یکی از منابع مرجع برای دانشجویان، طلاب، استادان دانشگاه، محققان تاریخ اسلام و علاقهمندان به شناخت مفاخر علمی و فرهنگی مورد استفاده قرار گیرد.
انتشار «مختصر الرجال یا سیمایی از فرزانگان» گامی در راستای حفظ میراث مکتوب و معرفی سرمایههای علمی و فرهنگی جهان اسلام به نسل امروز و آینده به شمار میرود؛ میراثی که شناخت آن میتواند زمینهساز تعمیق هویت فرهنگی، تقویت روحیه پژوهش و الگوگیری از سیره عالمان و فرهیختگان باشد.
